Giới trẻ Việt Nam e ngại kết hôn và sinh con vì áp lực kinh tế và nhà ở

(2025-10-23 14:35:27)

Theo các chuyên gia xã hội học, nhiều người trẻ Việt Nam hiện nay đang phải đối mặt với “ba gánh nặng” — giá nhà cao, chi phí y tế và giáo dục đắt đỏ — khiến họ trì hoãn kết hôn hoặc ngại sinh con.

Chiều 23/9, tại Hội thảo “Mức sinh ở Việt Nam: Thực trạng và giải pháp chính sách” do Viện Xã hội học và Tâm lý học (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) tổ chức, các chuyên gia cho biết tỷ suất sinh ở nước ta đang có xu hướng giảm rõ rệt tại các đô thị lớn.

TS. Nguyễn Thị Thanh Thủy, giảng viên Đại học Văn hóa Hà Nội, cho biết năm 2024, tỷ suất sinh trung bình cả nước đạt 1,91 con/phụ nữ – vẫn ở mức thay thế, nhưng TP.HCM chỉ đạt 1,39 và vùng Đông Nam Bộ là 1,56. Cả hai khu vực này đều dưới ngưỡng duy trì dân số, tạo ra thách thức nghiêm trọng trong dài hạn.

Song song đó, lối sống độc thân đang gia tăng mạnh. Nếu như năm 1999 chỉ 11% hộ gia đình chỉ có một người thì đến 2019 con số này đã tăng lên 14,3%. Theo bà Thủy, điều này phản ánh xu hướng mới của lớp trẻ – họ muốn tự do, phát triển bản thân thay vì sớm lập gia đình.

Bà phân tích, áp lực tài chính là nguyên nhân lớn nhất khiến giới trẻ e ngại sinh con. “Giá bất động sản tăng chóng mặt, học phí và chi phí y tế cao khiến nhiều người trẻ không đủ khả năng duy trì cuộc sống gia đình,” bà nói. “Khi chưa có chỗ ở ổn định, họ ngại kết hôn vì sợ gánh nặng tài chính kéo dài.”

Một khảo sát của Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM từng ước tính chi phí nuôi một đứa trẻ đến 18 tuổi có thể lên tới hàng tỷ đồng, bao gồm học phí, y tế và sinh hoạt. Trong khi đó, thị trường việc làm bấp bênh khiến nhiều đôi vợ chồng trẻ chỉ dám sinh một con – hoặc chưa dám sinh.

Không chỉ vậy, tư duy sống của thế hệ trẻ cũng thay đổi. Họ ưu tiên học tập, phát triển sự nghiệp và tận hưởng cuộc sống trước khi lập gia đình. Theo Tổng cục Thống kê, tuổi kết hôn trung bình của phụ nữ Việt Nam đã tăng từ 22,8 tuổi năm 2000 lên 25,2 tuổi năm 2024. Gần 70% phụ nữ trẻ ở TP.HCM và Hà Nội cho rằng sự nghiệp vững chắc là điều kiện cần trước khi sinh con.

Áp lực “vai trò kép” cũng khiến phụ nữ thêm phần do dự — vừa làm việc, vừa chăm sóc gia đình, họ khó tìm được điểm cân bằng giữa công việc và đời sống riêng.

Về chính sách, bà Thủy cho rằng Việt Nam cần một mạng lưới an sinh xã hội mạnh hơn. Các gói hỗ trợ tài chính cho người có con hiện còn mơ hồ, chưa tạo được niềm tin. Bà đề xuất Nhà nước mở rộng chương trình vay ưu đãi mua nhà cho người trẻ, giảm lãi suất và kéo dài thời hạn vay. Đồng thời, nên học hỏi mô hình của các nước Bắc Âu, nơi cả cha và mẹ đều có thể nghỉ phép hưởng lương khi sinh con – giúp chia sẻ gánh nặng chăm sóc trẻ.

GS. Đặng Nguyên Anh, nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, cho rằng mức sinh ở đô thị thấp là hệ quả tất yếu của chi phí sinh hoạt cao, nhà ở chật hẹp, thiếu không gian nuôi dạy trẻ và áp lực nghề nghiệp. “Nhiều cặp vợ chồng trẻ mệt mỏi, căng thẳng, chọn trì hoãn sinh con hoặc chỉ sinh một để đảm bảo chất lượng sống,” ông nói.

Theo ThS. Nguyễn Thanh Tùng (Cục Dân số - Bộ Y tế), dân số Việt Nam năm 2024 đạt 101 triệu người, tăng bình quân một triệu mỗi năm. Tuy nhiên, tốc độ tăng dân số đã chậm lại, chỉ 0,99% trong giai đoạn 2019–2024. Số phụ nữ trong độ tuổi sinh nở cũng bắt đầu giảm từ sau năm 2022. Ông lo ngại điều này có thể ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển của Việt Nam vào năm 2045 nếu không sớm có biện pháp khuyến sinh hiệu quả.

Để khuyến khích người trẻ kết hôn và sinh con, các chuyên gia đồng thuận rằng cần tạo điều kiện tiếp cận nhà ở, y tế, giáo dục và việc làm ổn định. Bên cạnh đó, việc đầu tư vào dịch vụ công như trường mầm non, bệnh viện, bảo hiểm y tế toàn dân sẽ giúp giảm đáng kể gánh nặng chi tiêu cho các gia đình.

Ông Tùng nhấn mạnh, ngoài các gói hỗ trợ tài chính, Việt Nam cần khung pháp lý đồng bộ để điều tiết dân số và phân bổ dân cư hợp lý, giảm tác động tiêu cực của đô thị hóa đến quyết định sinh con. “Nếu chúng ta khuyến khích kết hôn sớm hơn và tạo môi trường sống an toàn, mức sinh sẽ tăng tự nhiên,” ông nói.

GS. Đặng Nguyên Anh kết luận: “Chính sách khuyến sinh chỉ hiệu quả khi được kết hợp giữa hỗ trợ tài chính, phát triển hệ thống dịch vụ nuôi dạy trẻ, chăm sóc sức khỏe sinh sản và tạo niềm tin xã hội. Chỉ khi người trẻ cảm thấy an toàn và được hỗ trợ, họ mới sẵn sàng lập gia đình và sinh con.”

Các tin khác

Xu hướng bất động sản vệ tinh – “làn sóng dịch chuyển” mới
(2026-03-18 16:27:02)
Bài viết phân tích xu hướng dịch chuyển từ trung tâm ra vùng ven trong thị trường bất động sản. Với lợi thế về giá, hạ tầng và quy hoạch, các đô thị vệ tinh đang trở thành điểm...
Thị trường bất động sản 2026 – chu kỳ phục hồi đang bắt đầu
(2026-03-18 16:25:08)
Bài viết cung cấp góc nhìn tổng quan về thị trường bất động sản năm 2026, bao gồm các yếu tố tác động như lãi suất, chính sách và xu hướng đầu tư mới, giúp nhà đầu tư đưa ra...
Người Mua Nhà Lần Đầu Cần Lưu Ý Điều Gì?
(2026-03-16 15:35:15)
Mua nhà lần đầu là quyết định quan trọng. Người mua cần xác định ngân sách, lựa chọn khu vực phù hợp, tìm hiểu kỹ thông tin dự án và tránh quyết định vội vàng để đảm bảo...
5 Điều Cần Kiểm Tra Trước Khi Mua Căn Hộ Chung Cư
(2026-03-16 15:08:23)
Mua căn hộ chung cư là quyết định tài chính lớn. Người mua cần kiểm tra pháp lý dự án, uy tín chủ đầu tư, vị trí, tiện ích và mức giá trước khi quyết định. Những yếu tố này...
Giá nhà ngày càng cao: Vì sao người trẻ khó mua nhà?
(2026-03-13 09:15:30)
Giá bất động sản tăng cao và nguồn cung nhà ở phù hợp hạn chế là nguyên nhân khiến người trẻ khó tiếp cận nhà ở.
Thị trường bất động sản 2026: Bước vào giai đoạn phục hồi thận trọng
(2026-03-13 09:01:55)
Năm 2026 đánh dấu sự phục hồi của thị trường bất động sản Việt Nam với xu hướng phát triển ổn định và bền vững hơn.
5 khu vực bất động sản tiềm năng quanh Hà Nội năm 2026
(2026-03-12 14:21:49)
Thị trường bất động sản Hà Nội đang chuyển dịch mạnh ra vùng ven. Bài viết phân tích 5 khu vực có tiềm năng tăng trưởng cao trong giai đoạn 2026–2030.
Thị trường căn hộ Hà Nội sau Tết: Nhiều chủ nhà giảm giá 200–400 triệu nhưng vẫn khó bán
(2026-03-11 15:35:08)
Sau Tết Nguyên đán, thị trường căn hộ Hà Nội xuất hiện dấu hiệu hạ nhiệt khi nhiều chủ nhà giảm giá bán từ 200 đến 400 triệu đồng mỗi căn để thu hút người mua. Tuy nhiên giao...
Hạ tầng giao thông – động lực quan trọng thúc đẩy thị trường bất động sản
(2026-03-10 15:58:10)
Hạ tầng giao thông được xem là yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển của thị trường bất động sản. Những khu vực có dự án hạ tầng lớn thường có tiềm năng tăng trưởng...
Thị trường bất động sản 2026: Xu hướng đầu tư đang thay đổi
(2026-03-10 15:27:21)
Xu hướng đầu tư bất động sản đang thay đổi khi nhà đầu tư ưu tiên giá trị dài hạn thay vì lướt sóng. Những khu vực có hạ tầng phát triển, đô thị vệ tinh và bất động sản...